Scheuten bij koud, warm of zoet
Tandgevoeligheid (dentine-hypersensitiviteit) is een korte, scherpe pijnscheut die optreedt wanneer de tanden worden blootgesteld aan koude, warme, zoete of zure prikkels, of bij aanraking met een tandenborstel. Het treft naar schatting 1 op 8 volwassenen en komt vaker voor bij 20- tot 40-jarigen. De pijn is typisch kort (enkele seconden) en verdwijnt zodra de prikkel wegvalt — anders dan bij een gaatje of zenuwontsteking, waar de pijn langer aanhoudt.
Onder het tandglazuur bevindt zich dentine (tandbeen), dat doorspekt is met microscopisch kleine buisjes (tubuli) die naar de tandzenuw leiden. Wanneer het dentine wordt blootgesteld — door slijtage van het glazuur of terugtrekking van het tandvlees — bereiken externe prikkels via deze buisjes de zenuw, wat de karakteristieke pijnscheut veroorzaakt.
Tandvleesterugtrekking — de meest voorkomende oorzaak. De tandwortel heeft geen glazuurlaag en het onderliggende cement slijt snel. Oorzaken: te hard poetsen, parodontitis of anatomische aanleg.
Tanderosie — zuurinwerking (frisdranken, citrusfruit, reflux, eetbuien met braken) lost het glazuur op en legt het dentine bloot. Zie: tanderosie.
Tandenknarsen (bruxisme) — de enorme kauwkrachten slijten het glazuur sneller dan normaal. Zie: tandenknarsen.
Na een tandheelkundige behandeling — tijdelijke gevoeligheid na een vulling, gebitsreiniging of bleaching is normaal en verdwijnt meestal binnen enkele weken.
Gebarsten glazuur — onzichtbare scheurtjes in het glazuur laten prikkels door naar het dentine.
Gebruik een tandpasta voor gevoelige tanden (met kaliumnitraat of strontiumchloride). Deze blokkeert de dentine-tubuli en vermindert de signaaloverdracht naar de zenuw. Gebruik de tandpasta dagelijks gedurende minstens 2 tot 4 weken — het effect bouwt geleidelijk op. Poets met een zachte tandenborstel met lichte druk en vermijd horizontale scrubbewegingen. Beperk zure voedingsmiddelen en dranken. Wacht 30 minuten met poetsen na het eten van zuur voedsel.
De tandarts kan fluoridelak aanbrengen op de gevoelige plekken (sluit de tubuli af), een desensibiliserende coating aanbrengen (bonding agent), composiet bonding plaatsen over blootliggende tandwortels, of bij ernstige gevallen een tandvleestransplantaat uitvoeren om de wortel te bedekken. Bij gevoeligheid door tandenknarsen wordt een nachtbitje aangeraden.
Maak een afspraak als de gevoeligheid langer dan 4 weken aanhoudt ondanks het gebruik van specifieke tandpasta, als de pijn hevig is of langer dan 30 seconden aanhoudt na een prikkel, als één specifieke tand gevoelig is (kan duiden op een gaatje of scheurtje) of als u ook bloedend tandvlees heeft.
🦷 Gevoelige tanden? Vind een tandarts bij u in de buurt →